21.3.20

Die konsertmeester

kook en bleik
en droog en kerf
my beendere

ryg gare:
     herwin kneukel en gewrig
     tot gru windklingels

boor gate:
     suig my murg uit en fluit
     dooie deuntjies my femur in

span snare:
     pluk makabere melodië
     met my verharpde rugstring

monteer:
     die trofee—my skedel
     wat met bleek gebit in stilte skree


... Sanko Lewis
Creative Commons Licence

20.3.20

Die plegtigheid van feëverhale

"Siembamba, mama se kindjie,
Siembamba, mama se kindjie
draai sy nek om, gooi hom in die sloot;
trap op sy kop dan is hy dood."

Het jy al gewonder hoekom daar vir babas oor doodmaak gesing word?

In die oudste weergawes is beide Rooikappie en haar ouma deur die wolf opgevreet. In ander weergawes los die wolf oorskot vleis van verorberde Ouma, wat Rooikappie eet en so onwetend haar eie vlees-en-bloed kannibaliseer. In party stories word Rooikappie beveel om haar klere uit te trek en in die bed te klim, en dan eers vreet die wolf haar op. In later stories het die houtkapper met geweld en 'n byl die wolf oop geslag. Feëverhale--regte feëverhale--is nie ligtevermaak nie; hulle is donker en geweldadig en plegtig.

Moenie met vreemdelinge praat nie; moenie vreemdes in jou huis toe laat nie; bly doelgerig; wanneer jy kantgeslaan raak ("getting sidetracked") kan dit erge gevolge hê;  jou nalatigheid en onverantwoordelikheid kan die mense na aan jou seermaak -- selfs hulle dood tot gevolg hê; die donkerwoud (donker buurt, donkersteugie) is gevaarlik; gehoorsaam jou ma (moenie die wet oortree nie); moenie alles glo wat iemand vir jou sê nie (moenie liggelowig - "gullible" - wees nie); jy't 'n verantwoordelikheid teenoor behoeftiges (sorg vir die oues en siekes); pasop vir seksuele-predatore; net omdat iemand vriendelik is, maak nie van hom minder 'n monster nie; dis beter om die monster (probleme) van die begin af hok te slaan, want om later die monster dood te maak vereis moeite en bloedvergieting (erge opoffering); wanneer jy opdinges, moet ander tot jou redding kom, net omdat jy eerder gaan blomme ruik het as om te flippen doen wat jy veronderstel was om te doen! Dié en vele ander is lesse van die "Rooikappie en die Wolf"-storie.

Net omdat iets 'n wiegeliedjie, kleuterrympie, 'n kinderstorie, 'n feëverhaal, 'n mite, skeppingsmitologie, of religieuse narratief is wat jy dink net fiksie is, maak nie dat dit nie gravitas het nie. Daar is waarde in al hierdie eeue ou verhale. Lewensbelangrike waarhede.

... Sanko Lewis
Creative Commons Licence

19.12.19

A plea to the conqueror

It is bricked up, you know, 
my heart; it's fortressed shut 
and securely protected
against pillager and thief. 

Not because it is valuable
as such, for what could
a ruined heart be worth 
on the blackmarket of love?

It is just that it is sensitive, 
the exposed nerve endings
filamenting from the shattered 
pieces and open wounds. 

That's why, you see, the bricks
and buttresses, the moat and all. 
Thus I besiege of you to seize 
this siege and cede your loot. 

For surely a cracked and broken 
clock is hardly worth the effort
of such a vigorous campaign 
with so little wealth to gain. 

13.11.19

Digterlike nostalgie

daar was ’n tyd wat mense nog
met geheiligde woorde bekoor het
soos verleidende muses in bosse

daar was ’n tyd, lank lank gelede
toe troebadoere nog gestaan het
onder balkonne en onder mane

daar was ’n tyd wat betoorde
metafore my mond uitgeval het
soos Alexandrië se brons perkamente

waar is daai tyd waar elke sin
konnotatiewe waarheid het
en elke klankgreep binne-in dringe?



... Sanko Lewis
Creative Commons Licence

7.10.19

Kleikind

’n Vriend (nou dood)
het my op ’n keer oor die foon vertel
van ’n profeet (óók reeds dood)
wat in visioen gesien het,
hoe Adam (voortyd terug al dood)
morsdood omgeslaan het,

toe hy vir die eerste keer
Moeder Aarde se bloedrooi grond
gewaar het (dié roes Oervagina
waaruit hy gebore was),

want, soos ons álmal wéét,
was dit in die oertyd
’n ergelike verskrikking
van ’n ding vir ’n kind
om sy ma, óf sy pa,
se skaamte te sien,

en hoedat die Vader
sy kleikind uit die dood
moes opwek—deur
’n tweede keer
die lewelose lyf
met lewenswind
deur die neusgate in
in te blaas.

Maar dit het hom nie,
sê my vriend (wat dood is)
die Tweede Adam gemaak nie;
hy was steeds die eerste een,
al het hy twee keer gelewe
en gesterwe: stof-tot-stof.

’n Mansmens is tog
so ’n brose ding,
jy weet.


... Sanko Lewis
Creative Commons Licence

18.9.19

soos waterverf

Jou vat aan my
kol my buitelyne
soos waterverf asof ek oplos
met die streel van jou vingers
oor my keel asof elke plek
waar jy proe en lek
vloei, gloei, verdamp—

skadu’s voor ’n lamp
fluisterwoorde
in die wind

soos onskuld
noodlottiglik verslind.

Hoeveel van my gaan oorbly
ná al jou kastyery?




... Sanko Lewis
Creative Commons Licence

20.5.19

Ná ’n reeks voëlskilderye



’n inkkol kraai
’n kwashaal haan
’n verfstreep vink
’n mossiemerk
’n spreeu
’n blerts
’n spatsel swael
’n vlerk


... Sanko Lewis
Creative Commons Licence

29.4.19

"wat is die mens"

Laat ek my verwonder
aan die wonder van jou:

jý—mens—wat beide duister en lig is,
beide demoon en verlig is,
staan regop, kop orent en kyk die dieptes
van donker heelalle en diepste sielle binne
en sien hoe jý—mens—gewigtig is:

dat jou doen en jou late
bewonderingswaardige
gravitasie het—
dat jy kan seermaak en heelmaak
en doodmaak en liefdemaak

—jou elke denk en daad
is sakraal en verraad.


... Sanko Lewis
Creative Commons Licence

4.10.18

Karteer my

kom
kom beminde
kom karteer my

kom diepduik in my tonnels
en fynkam die donkerste
grotte van my hart

roskam my ribbekas se buitekant en binneste 
tot jy iets—soos 'n siel—
uit my vervel 

onder soeklig en mikroskoop
ondersoek en konkludeer
rapporteer wat jy bevind:

hoe my hart
in jou bloed
gedoop is

24.9.18

’n Ode aan hout

hoor hoe skree die bome
in takke hemelwaarts uitgeskiet
en wortels hades toe weggeskiet

hoor hoe die hordes roep
die woude se klaaglied uitgegiet
in hout en splinter en verdriet

hoor hoe brand die takke
hoor die kolkende rook en roet:
plank en brandhout, hoor my groet—

dankie


... Sanko Lewis
Creative Commons Licence